Dit werk biedt een cultuurhistorische en folkloristische studie van messenvechten (vechtersbazen) in de Brabantse Kempen (Tremelo, Nindsenberg, Balen, Betekom, enz.) . Aan de hand van gerechtelijke dossiers, politierapporten, krantenartikelen en mondelinge overlevering reconstrueert de auteur concrete gevallen waarbij conflicten op gewelddadige wijze worden uitgevochten. Vechtersbazen, knokpartijen, afrekeningen, overvallen, persoonlijke vete's, ruzies, geschonden eer en waak... het wordt allemaal levendig en kleurrijk beschreven. Het boek besteedt eveneens aandacht aan de reactie van justitie en overheid. Daarmee vormt het een belangrijke bijdrage tot de studie van volkscultuur, sociale geschiedenis en informele rechtspraak in Vlaanderen. De auteur onderzoekt de historische reputatie van de zogenaamde "messenvechters" uit Tremelo en omliggende gemeenten en plaatst deze in hun sociale, economische en culturele context. Het boek werd opgebouwd op basis van gerechtelijke dossiers, politierapporten, krantenberichten en mondelinge overleveringen. Messenvechters in de Brabantse Kempen is een uitgebreide cultuurhistorische studie over geweld, volksmentaliteit en dagelijks leven in de Brabantse Kempen tijdens de negentiende en het begin van de twintigste eeuw. Centraal staat de hardnekkige reputatie van de inwoners van Tremelo en omliggende dorpen als "messenvechters", een bijnaam die ontstond door de vele vechtpartijen waarbij messen werden gebruikt. Aan de hand van authentieke gerechtelijke dossiers uit onder meer Leuven reconstrueert de auteur tientallen concrete gebeurtenissen waarbij ruzies, vetes, afrekeningen, herberggevechten, kermisincidenten, stroperij, criminaliteit en geschonden eergevoelens uitmondden in geweld. De betrokken personen worden niet louter als daders voorgesteld, maar als inwoners van een arme plattelandsmaatschappij die moest overleven op schrale zandgronden en vaak werd geconfronteerd met werkloosheid, armoede en sociale spanningen. Het boek biedt daardoor veel meer dan een verzameling sensationele misdaadverhalen. Het vormt een diepgaande heemkundige studie van de leefwereld van gewone Kempense bewoners. De auteur beschrijft het leven in gehuchten zoals Ninde, Baal, Tremelo, Begijnendijk, Betekom en andere dorpen uit de regio, waarbij aandacht wordt besteed aan sociale verhoudingen, volksgebruiken, drankgebruik, kermissen, familierelaties en de werking van politie en justitie. Door de combinatie van volkskunde, streekgeschiedenis, criminaliteitsgeschiedenis en gerechtelijk onderzoek ontstaat een levendig beeld van een verdwenen plattelandssamenleving. Tegelijk nuanceert het werk de legendarische reputatie van de "messenvechters" door aan te tonen dat dergelijke geweldsuitbarstingen begrepen moeten worden binnen de historische omstandigheden van hun tijd. Rik Wouters is een Vlaamse heemkundige en streekhistoricus uit Tremelo. Hij publiceerde verschillende standaardwerken over de geschiedenis, volkscultuur en sociale ontwikkeling van de Brabantse Kempen, waaronder Tremelokermis 1914, Geheimstokers, vechters & smokkelaars, Het parket ter plaatse in de Brabantse Kempen en Messenvechters in de Brabantse Kempen. Zijn onderzoek steunt sterk op archiefbronnen, gerechtelijke dossiers en mondelinge overleveringen. (AI-gegenereerde inhoudsbeschrijving.)